Na telefon

Dyskalkulia - czym jest i jak ją rozpoznać?

Problemy z matematyką, z którymi boryka się współczesna młodzież mogą mieć wielorakie przyczyny. Często mają one swoje początki już w dzieciństwie: jeżeli dziecko nie było zachęcane do nauki matematyki lub nabrało przekonania, że jest ona bezużyteczna, w przyszłości nie będzie widziało sensu w uczeniu się jej i będzie wolało zając się innymi dziedzinami wiedzy. Inną przyczyną problemów może być niska pewność siebie i przekonanie, że niezależnie od włożonej pracy i poświęconego czasu efekty nauki i tak nie będą zadowalające. Takie przeświadczenie działa demobilizująco i zniechęca do podejmowania jakichkolwiek wysiłków i prób związanych z uczeniem się sprawiającego trudności przedmiotu. Nie bez znaczenia jest też sposób nauczania matematyki w szkołach - niektórzy uczniowie wymagają innego podejścia w zakresie dydaktyki niż ich koledzy i ich niepowodzenia mogą wynikać właśnie z tego. Trzeba bowiem wiedzieć, że podobnie jak umiejętność czytania i pisania, predyspozycja do nauki matematyki jest człowiekowi dana od urodzenia, a późniejsze problemy wynikają najczęściej z którejś z przyczyn wspomnianych powyżej. Szacuje się jednak, że ok. 4-6% populacji ma wrodzone problemy z “myśleniem matematycznym”, a więc z liczeniem, odczytywaniem i zapamiętywaniem liczb, szacowaniem upływającego czasu, myśleniem przestrzennym. Taką przypadłość nazywamy dyskalkulią.

 

 

W odróżnieniu od akalkulii, będącej wynikiem urazu, czyli mechanicznego uszkodzenia mózgu, dyskalkulia jest uwarunkowana genetycznie. Schorzenie to diagnozuje się u osób, które mimo zapewnionych odpowiednich warunków do nauki, braku zaburzeń o podłożu emocjonalnym i odpowiedniej motywacji od nauki, nie są w stanie osiągnąć takiego samego poziomu biegłości w matematyce jak ich rówieśnicy. Warto dodać, że dyskalkulia nie ma nic wspólnego z niskim poziomem inteligencji, zazwyczaj osoby na nią cierpiące mają IQ w normie, a czasem nawet wyższe niż przeciętne. Często też dysponują dużą wyobraźnią i kreatywnością.

 

Ogólnie objawy dyskalkulii, które można zaobserwować u dzieci podczas zajęć szkolnych dotyczą przede wszystkim trudności w wykonywaniu podstawowych działań na liczbach - dodawaniu, odejmowaniu, dzielenia i mnożenia, a także kłopotów z analizowaniem i wyciąganiem wniosków z przeprowadzonych działań matematycznych. Może to oznaczać, np. że nawet jeśli uczeń będzie wiedział jak rozwiązać dany problem nie będzie umiał wykonać obliczeń, albo nie będzie widział zależności między wykonywanymi działaniami a otrzymanym wynikiem. Osobom z dyskalkulią w sytuacjach gdy zmuszone są dokonywać operacji matematycznych często towarzyszą napady stresu, co dodatkowo utrudnia wykonanie obliczeń.

 

Niektórzy badacze zajmujący się problemem dyskalkulii wyróżniają kilka jej typów, co oznacza, że różne osoby z dyskalkulią mogą mieć problemy z odmiennymi dziedzinami matematyki, np. z nazywaniem symboli matematycznych (dyskalkulia werbalna), ich odczytywaniem i kojarzeniem określonych symboli z ich nazwami (dyskalkulia leksykalna), zapisywaniem liczb i symboli (dyskalkulia graficzna) lub z wykonywaniem działań matematycznych (dyskalkulia operacyjna). Wynika z tego, że dyskalkulia jest złożonym problemem i czasami może być trudna do zaobserwowania ze względu na to w jak różnych formach może się przejawiać.

 

Jednak dyskalkulia to nie tylko problemy z matematyką jako jednym z przedmiotów szkolnych. Ma ona również realny wpływ na codzienne życie i może w znaczący sposób je utrudniać, a nawet zupełnie dezorganizować. Dyskalkulicy mogą bowiem mieć problemy z codziennymi i względnie prostymi czynnościami jak:

  • odczytywanie godziny z zegarów analogowych (czyli zegarów ze wskazówkami);
  • planowanie wydatków lub oszacowanie ceny zakupionych towarów;
  • określanie upływającego czasu i stwierdzenie ile czasu zajmie wykonanie danej czynności - z tego powodu mogą się np. ciągle spóźniać lub przychodzić na umówione spotkania dużo za wcześnie;
  • rozróżnianie prawej i lewej strony;
  • określenie odległości lub wielkości przedmiotów;
  • zapamiętywanie imion i rozpoznawanie twarzy znajomych osób.

 

Dyskalkulia może być poważnym problemem, wpływającym na jakość życia i utrudniającym funkcjonowanie we współczesnym świecie. Osoby zmagające się z tym problemem mogą mieć trudności z radzeniem sobie z przedmiotami szkolnymi wymagającymi kompetencji w zakresie działań na liczbach, dlatego konieczne jest stworzenie dla nich odpowiednich warunków do pracy w szkole i zapewnienie pomocy nauczyciela. Dyskalkulicy bardzo często wykazują się zdolnościami w innych dziedzinach naukowych, szczególnie takich, które wymagają wyobraźni i niestandardowego myślenia. Warto w takim przypadku wskazać takiemu uczniowi inną ścieżkę rozwoju, bardziej dopasowaną do jego predyspozycji, by zdał sobie sprawę ze swojego potencjału.